O MUZE! - De Hallen Haarlem Zomerserie

06.06.2015 - 30.08.2015

De omvangrijke tentoonstelling O MUZE! liet zien welke vrouwen en mannen belangrijke inspiratiebronnen waren voor de Nederlandse kunst vanaf 1850. Personen die inspireerden door hun lichaam, hun persoonlijkheid of hun uitingen. O MUZE! bracht moderne en hedendaagse kunstwerken samen waarin talloze muzen centraal staan: beminden, naaktmodellen, schrijvers, bijbelfiguren en beroemdheden. Met werk van onder meer Kees van Dongen, Isaac Israels, Carel Willink, Gijs Frieling, Roy Villevoye, Manon de Boer en Guido van der Werve. Het woord museum zelf is afgeleid van het Griekse Mouseń©on: ‘plaats waar de muzen vereerd worden’. De kunstgeschiedenis is dan ook ondenkbaar zonder muzen. Rafaël, Renoir, Picasso en Dalí hadden favoriete modellen, of partners die onmisbaar waren voor hun werk. Maar ook Jan Sluijters, Breitner, Daan van Golden en Marlene Dumas hadden en hebben favoriete modellen, die onmisbaar waren voor hun werk.

Inspirerende personen

Kunstenaars laten zich vaak begeesteren door modellen of eigen geliefden: zo had Jan Sluijters zijn Greet van Cooten en Carel Willink zijn Sylvia. Kunstenaars inspireren ook elkaar: legendarisch is de vriendschap tussen Piet Mondriaan en Marlow Moss. Schrijvers kunnen evenzeer artistieke ideeën laten ontspruiten: theosofische boeken van Madame Blavatsky brachten de schilder Janus de Winter tot abstractie. Bekende bijbelfiguren als Jezus en Maria zijn ook na de ontkerkelijking belangrijk gebleven. Sinds jaar en dag veroorzaken podiumkunstenaars begeestering bij hun collega’s binnen de beeldende kunst: danseres Gertrud Leistikow en actrice Asta Nielsen brachten schilders in vervoering. Deze en andere muzen waren de leidraad voor een tentoonstelling waarin een veelheid aan fascinerende figuren de revue passeerde, vanaf
1850 tot nu. Tal van museale en particuliere bruikleengevers werkten mee aan de zeer gevarieerde tentoonstelling. 

De Hallen Haarlem Zomerserie 

O MUZE! was de negende tentoonstelling in de De Hallen Haarlem Zomerserie en is samengesteld door conservator Antoon Erftemeijer i.s.m. Marie Stel, Lex ter Braak en directeur Ann Demeester. De ruim geïllustreerde catalogus was voor €10 te koop in de museumwinkels van het Frans Hals Museum en De Hallen Haarlem (ISBN/EAN: 978-94-90198-16-9). De tentoonstelling werd mogelijk gemaakt door ruimhartige ondersteuning van de Dr. Marijnus Johannes van Toorn & Louise Scholten Stichting.

Muzen in het Frans Hals Museum

Het Frans Hals Museum haakte in op de Zomerserietentoonstelling met een kleine presentatie over de klassieke muzen: de zanggodinnen die door kunstenaars in de oudheid werden aangeroepen. Daarbij waren diverse voorbeelden te zien van muzen-voorstellingen uit de Gouden Eeuw.

Fotografie: Gert Jan van Rooij