MODERNISME IN NEDERLAND - Werken uit eigen collectie uit de periode 1900-1940

03.07.2004 - 05.09.2004

Tijdens de zomermaanden was in De Hallen de tentoonstelling Modernisme in Nederland te zien. Kunstwerken uit de eigen collectie, waarvan sommigen lange tijd niet geëxposeerd zijn, geven een kleurrijk en veelzijdig overzicht van de Nederlandse kunst uit de periode 1900 - 1940. De grote verscheidenheid in stijlen uit deze tijd wordt zichtbaar gemaakt met schilderijen van Jan Sluijters, Leo Gestel, Matthieu Wiegman, Charley Toorop, Henri Le Fauconnier en vele anderen. 

Vernieuwing en traditie

De radicale vernieuwingen van de Italiaanse futuristen, Franse kubisten en Duitse expressionisten in het eerste kwart van de 20ste eeuw waren in Nederland bekend. Deze vernieuwingen werden evenwel maar mondjesmaat overgenomen. De meeste Nederlandse kunstenaars laveerden tussen traditie en vernieuwing. De kunstwerken uit de collectie moderne kunst van het museum tonen deze dualiteit. Kunstenaars als Leo Gestel en Jan Sluijters experimenteerden met verschillende stijlen en schilderden soms expressief, dan weer kubistisch. De zichtbare werkelijkheid, met name de eigen omgeving, bleef echter bij vrijwel alle Nederlandse kunstenaars centraal staan. Men schilderde vooral landschappen, vrouwenfiguren en stillevens. Deze traditionele onderwerpen waren uitgangspunt voor experimenten met kleur, vorm en compositie.

Invloeden uit het buitenland

Hoewel Nederland zelf geen echte voorhoede van radicale vernieuwers kende, Piet Mondriaan uitgezonderd, oefende het liberale klimaat grote aantrekkingskracht uit op buitenlandse kunstenaars. Vooral rond de Eerste Wereldoorlog kwamen kunstenaars uit België en Frankrijk naar Nederland. De Vlaming Gustave de Smet en de Fransman Henri Le Fauconnier vestigden zich in het Noord-Hollandse Bergen. Het Vlaamse expressionisme van De Smet en het kubisme van Le Fauconnier hadden grote invloed op Nederlandse kunstenaars als Gestel en Sluijters.

Vooral het gematigde kubisme van Le Fauconnier werd met veel enthousiasme ontvangen. Zijn kunst was een eigenzinnig vermenging van realisme en kubisme. Dit maakte hem indertijd in Nederland succesvoller dan zijn vermaarde collega’s Picasso en Braque.